«نسل امید» جشنواره ای برای روایت دوباره خانواده و جوانی جمعیت

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری استان لرستان، سال‌هاست موضوع جمعیت در قالب آمار و شاخص‌هایی مانند نرخ تولد، میزان ازدواج، نرخ باروری، تعداد جمعیت جوان و روند سالمندی بررسی می‌شود، اما پشت هر یک از این اعداد، تصمیم‌ها و تجربه‌های واقعی خانواده‌ها و جوانان قرار دارد؛ جوانی که برای ازدواج تصمیم می‌گیرد، زوجی که درباره فرزندآوری تردید دارد یا خانواده‌ای که میان شرایط اقتصادی، سبک زندگی و تصمیم برای داشتن فرزند بیشتر در حال انتخاب است. در چنین شرایطی، مسئله جوانی جمعیت صرفاً یک موضوع آماری یا اقتصادی نیست و بخشی از آن به فرهنگ، نگرش‌های اجتماعی، تصویر خانواده در جامعه و الگوهایی بازمی‌گردد که از طریق رسانه و هنر در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد.

از همین منظر، جشنواره ملی هنری نسل امید تلاش دارد موضوع خانواده و جوانی جمعیت را از مسیر هنر به یک گفت‌وگوی اجتماعی تبدیل کند و هنرمندان را برای تولید آثاری در این حوزه به میدان بیاورد.

دومین دوره جشنواره نسل امید با همکاری معاونت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان و حوزه هنری در دو سطح استانی و ملی برگزار می‌شود و مرحله استانی آن در لرستان نیز با هدف شناسایی و حمایت از ظرفیت‌های هنری استان در دستور کار قرار گرفته است.

خانواده و جوانی جمعیت در قاب هنر

موضوعات این جشنواره طیف مختلفی از مسائل مرتبط با جمعیت و خانواده را دربرمی‌گیرد. تبیین و آگاه‌سازی اجتماعی درباره ضرورت جوانی جمعیت، ترویج فرهنگ ازدواج و فرزندآوری، بررسی چالش‌ها و تهدیدهای سالخوردگی جمعیت کشور و همچنین تبیین جایگاه خانواده و نسل جدید در بعثت مردمی جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم از محورهای اصلی جشنواره اعلام شده است.

برگزارکنندگان تلاش دارند این موضوعات صرفاً در قالب پیام‌های مستقیم و اداری مطرح نشود، بلکه هنرمندان بتوانند با زبان تخصصی و خلاقانه رشته‌های مختلف هنری، روایت‌هایی انسانی و قابل ارتباط با مخاطب تولید کنند.

در این نگاه، یک اثر هنری می‌تواند مسئله خانواده را از یک موضوع رسمی و سیاستی خارج کند و آن را در قالب یک تصویر، شعر، روایت، فیلم یا اثر گرافیکی به مخاطب ارائه دهد؛ موضوعی که می‌تواند زمینه شکل‌گیری گفت‌وگو درباره ازدواج، فرزندآوری، سبک زندگی و آینده جمعیتی جامعه را فراهم کند.

«نسل امید» چه رشته‌هایی دارد؟

جشنواره نسل امید در سه بخش اصلی هنرهای تجسمی، آفرینش‌های ادبی و هنرهای تصویری برگزار می‌شود تا طیف متنوعی از هنرمندان امکان حضور در این رویداد را داشته باشند. در بخش هنرهای تجسمی، رشته‌های گرافیک، کارتون و کاریکاتور و عکس پیش‌بینی شده است.

در بخش آفرینش‌های ادبی نیز هنرمندان در رشته‌های شعر طنز و روایت داستان می‌توانند آثار خود را ارائه کنند. بخش هنرهای تصویری جشنواره نیز شامل موشن‌گرافیک و مستند کوتاه با محور روایت فیلم است. تنوع رشته‌ها به گونه‌ای طراحی شده که هنرمندان با قالب‌های مختلف بتوانند موضوعات جشنواره را متناسب با زبان هنری خود روایت کنند.

این گستردگی همچنین می‌تواند زمینه حضور هنرمندانی را فراهم کند که لزوماً در فضای حرفه‌ای و رسمی هنر مرکز استان فعالیت نمی‌کنند و در شهرها و مناطق مختلف لرستان به تولید اثر مشغول هستند.

از تولید اثر تا رسیدن به مخاطب

سامان سپهوند، مدیرکل حوزه هنری لرستان، با اشاره به نقش هنر در مسائل فرهنگی، بر ضرورت ورود جامعه هنری به موضوع خانواده و جوانی جمعیت تأکید کرده است.

به گفته وی، موضوع جمعیت و خانواده طی سال‌های گذشته بارها مورد توجه قرار گرفته، اما ظرفیت هنر و جامعه هنری برای مواجهه با این مسئله هنوز به اندازه ظرفیت‌های اجرایی و سیاست‌گذاری مورد استفاده قرار نگرفته است.

سپهوند در این زمینه گفت: نخستین گام جشنواره این است که جامعه هنری نسبت به موضوع خانواده و جوانی جمعیت حساس و دغدغه‌مند شود، اما این روند نباید در مرحله تولید اثر متوقف بماند؛ زیرا اثر هنری زمانی می‌تواند کارکرد اجتماعی خود را ایفا کند که به مخاطب برسد.

بر همین اساس، انتشار آثار در رسانه‌ها، استفاده از ظرفیت فضای شهری، شبکه‌های اجتماعی و دیگر بسترهای فرهنگی می‌تواند بخش مهمی از مسیر پس از جشنواره باشد. یک پوستر که در سطح شهر دیده شود، یک فیلم که بارها در رسانه پخش شود، یک اثر گرافیکی که در فضای مجازی دست‌به‌دست شود یا یک روایت داستانی که تجربه خانواده را از زاویه‌ای انسانی بیان کند، می‌تواند موضوع جمعیت را از یک مسئله اداری به بخشی از گفت‌وگوی اجتماعی تبدیل کند.

جشنواره‌ای برای همه هنرمندان لرستان

فرهاد دیناروند، مدیرکل ورزش و جوانان لرستان، نیز بر ضرورت اطلاع‌رسانی فراگیر جشنواره و استفاده از ظرفیت مجموعه‌های فرهنگی و رسانه‌ای استان تأکید کرده است. بر این اساس، فراخوان جشنواره نباید صرفاً در مرکز استان یا میان هنرمندان شناخته‌شده توزیع شود، بلکه باید هنرمندان شهرها و مناطق مختلف لرستان نیز از امکان حضور در این رویداد مطلع شوند.

اهمیت این موضوع برای لرستان از آن جهت است که ظرفیت هنری استان محدود به خرم‌آباد نیست و در شهرستان‌ها و حتی مناطق روستایی نیز هنرمندان فعال و مستعدی حضور دارند که ممکن است روایت متفاوتی از خانواده، ازدواج، فرزندآوری و مسائل اجتماعی ارائه کنند.

ورود این روایت‌های بومی می‌تواند به تنوع آثار جشنواره کمک کند و مانع از آن شود که تولیدات هنری صرفاً در چارچوب کلیشه‌های رایج درباره خانواده و جمعیت باقی بمانند.

ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌های فرهنگی

جشنواره نسل امید برای رسیدن به اهداف خود نیازمند همکاری مجموعه‌های مختلف فرهنگی و اجرایی است. اداره‌کل ورزش و جوانان و حوزه هنری از متولیان اصلی برگزاری این رویداد هستند، اما استفاده از ظرفیت شهرداری، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و دیگر مجموعه‌های فرهنگی می‌تواند دامنه فعالیت جشنواره را افزایش دهد.

در واقع، اگر یک جشنواره صرفاً به برگزاری مراسم افتتاحیه و اختتامیه، داوری آثار و معرفی برگزیدگان محدود شود، بخش قابل توجهی از ظرفیت آن بلااستفاده خواهد ماند. استفاده از آثار برگزیده در تبلیغات شهری، رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی، برنامه‌های فرهنگی و آموزشی می‌تواند زمینه تداوم حضور محتوای تولیدشده در جامعه را فراهم کند.

از همین رو، توزیع و دیده‌شدن آثار پس از تولید، به اندازه فرایند تولید اثر اهمیت دارد.

دومین دوره جشنواره در لرستان

دومین دوره جشنواره نسل امید در لرستان برگزار می‌شود و مرحله استانی آن به‌صورت مستقل دنبال خواهد شد. آثار منتخب این مرحله برای حضور در بخش ملی معرفی می‌شوند و هنرمندان استان فرصت خواهند داشت آثار خود را در سطح ملی نیز عرضه کنند. بر اساس سازوکار اعلام‌شده، پس از پایان مرحله استانی و انجام داوری، از هر بخش سه اثر برای حضور در مرحله ملی معرفی خواهد شد.

در بخش هنرهای تجسمی و آفرینش‌های ادبی، جایزه نفر اول مرحله استانی شامل تندیس جشنواره، دیپلم افتخار و ۴۰ میلیون ریال، نفر دوم شامل لوح تقدیر و ۳۰ میلیون ریال و نفر سوم شامل لوح تقدیر و ۲۰ میلیون ریال است.

در بخش هنرهای تصویری، نفر اول مرحله استانی تندیس جشنواره، دیپلم افتخار و ۱۲۰ میلیون ریال، نفر دوم لوح تقدیر و ۹۰ میلیون ریال و نفر سوم لوح تقدیر و ۶۰ میلیون ریال دریافت می‌کند. جوایز مرحله ملی نیز در بخش هنرهای تجسمی و آفرینش‌های ادبی برای نفر اول ۱۵۰ میلیون ریال، نفر دوم ۱۲۰ میلیون ریال و نفر سوم ۱۰۰ میلیون ریال تعیین شده است.

در بخش هنرهای تصویری، مبلغ جایزه نفر اول مرحله ملی ۲۵۰ میلیون ریال، نفر دوم ۲۰۰ میلیون ریال و نفر سوم ۱۵۰ میلیون ریال اعلام شده است. تندیس جشنواره و دیپلم افتخار برای نفر اول و لوح تقدیر برای نفرات دوم و سوم نیز در نظر گرفته شده و جوایز به‌صورت جداگانه در هر رشته اعطا می‌شود.

مهلت ارسال آثار تمدید شد

بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، فراخوان جشنواره نسل امید ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ منتشر شده و ثبت‌نام و بارگذاری آثار از ۶ مرداد آغاز شده است. رویدادهای هنری استانی نیز در بازه ۱۵ مرداد تا ۵ شهریور برنامه‌ریزی شده و مهلت اولیه ارسال آثار ۳۱ شهریور تعیین شده بود. با توجه به اعلام مدیرکل حوزه هنری لرستان در نشست خبری، مهلت ارسال آثار تا ۱۰ مهر تمدید شده است تا هنرمندان فرصت بیشتری برای اطلاع از جشنواره و آماده‌سازی آثار خود داشته باشند.

ثبت‌نام و ارسال آثار از طریق سامانه www.artfest.ir انجام می‌شود و هنرمندان برای دریافت اطلاعات بیشتر می‌توانند به ادارات استانی حوزه هنری در سراسر کشور مراجعه کنند. همچنین شماره ۰۹۰۱۴۳۸۲۴۳۳ برای طرح پرسش‌ها و دریافت اطلاعات بیشتر اعلام شده است.

یک جشنواره و یک مسئله مهم‌تر از جایزه

دیناروند هدف جشنواره را تقویت جریان تولید محتوای هنری درباره خانواده و جوانی جمعیت، ترغیب هنرمندان به خلق اثر، حمایت و تقدیر از تولیدکنندگان آثار و فراهم کردن زمینه عرضه و توزیع این تولیدات عنوان کرده است. بر همین اساس، اهمیت جشنواره را نمی‌توان تنها در تعداد آثار ارسالی یا تعداد برگزیدگان خلاصه کرد.

بخش مهم‌تر ماجرا به این پرسش بازمی‌گردد که آثار تولیدشده پس از جشنواره چه سرنوشتی پیدا می‌کنند و آیا می‌توانند به دست مخاطب واقعی برسند یا خیر. تغییر نگرش فرهنگی نیز فرایندی کوتاه‌مدت نیست. همان‌گونه که شکل‌گیری برخی الگوهای اجتماعی در طول زمان و با تکرار پیام‌های فرهنگی اتفاق افتاده است، اصلاح و بازتعریف نگرش‌ها درباره ازدواج، خانواده و فرزندآوری نیز نیازمند استمرار و برنامه‌ریزی بلندمدت است.

از این منظر، جشنواره نسل امید می‌تواند نقطه آغاز یک مسیر باشد؛ مسیری که در آن هنرمند، رسانه، دستگاه‌های فرهنگی و جامعه در کنار یکدیگر درباره خانواده، نسل جدید و آینده جمعیتی کشور گفت‌وگو کنند.

فراتر از یک رویداد هنری

جشنواره نسل امید در شرایطی برگزار می‌شود که مسئله جوانی جمعیت همچنان یکی از موضوعات مورد توجه سیاست‌گذاران و دستگاه‌های فرهنگی کشور است. در چنین شرایطی، ورود هنر به این حوزه می‌تواند زمینه تولید روایت‌های متنوع‌تر و نزدیک‌تر به تجربه واقعی جامعه را فراهم کند.

البته نتیجه این مسیر به کیفیت آثار، استمرار جشنواره، حمایت از هنرمندان و مهم‌تر از همه، نحوه توزیع و استفاده از تولیدات بستگی دارد. اگر آثار تولیدشده در پایان داوری در بایگانی جشنواره باقی بمانند، بخش مهمی از ظرفیت رویداد از بین خواهد رفت؛ اما اگر این آثار در فضای شهری، رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و برنامه‌های فرهنگی مورد استفاده قرار گیرند، جشنواره می‌تواند از یک رویداد مقطعی فراتر برود و به بستری برای شکل‌گیری جریان محتوایی درباره خانواده و جوانی جمعیت تبدیل شود.

نسل امید در نهایت می‌خواهد موضوعی را روایت کند که پشت آمارهای جمعیتی قرار دارد؛ خانواده، جوانان، انتخاب‌های آنان و آینده نسلی که قرار است جامعه فردا را شکل دهد. در این مسیر، هنر قرار نیست جای سیاست‌های اقتصادی و حمایتی را بگیرد، بلکه می‌تواند در کنار آنها، زبان دیگری برای گفت‌وگو با جامعه درباره خانواده و آینده جمعیتی کشور باشد.