دایه دایه

لرستان — خرم آباد

سال خلق

1366

ثبت شده

7 مهر 1405

دایه دایه وقت جنگه یک ترانه حماسی لری است که در فهرست آثار فاخر موسیقی ایران ثبت شده‌است. قدمت این ترانه بیش از یکصد سال بوده که ریشه آن به جنگ جهانی اول و زمان حضور قوای روس و انگلیس در ایران برمی‌گردد. زمانی که اقوام لُر در آزار اقوام خارجی قرار گرفته بودند و این ترانه را برای اتحاد و تقویت روحیه سلحشوری در قوم خود ساختند که نشان‌دهنده رشادت و مقاومت این اقوام بوده که معمولاً هم با کمانچه، مهم‌ترین ساز اقوام لر اجرا می‌شود. زین و برگم بُوَنید وو مادیونم زین و ساز و برگم را به مادیانم ببندید خورمِه بوریتو سی هالُوونم خبر مرا برای دایی هایم ببرید (خبر کشته شدن من را که شنیدید اول به دایی هایم - که بیشترین نزدیکی و دوستی را با آنها دارم- اطلاع بدهید. روای میداند که برگشتنی در کار نیست.) دایَه دایَه وقت جنگَه ای مادر ای مادر هنگام جنگ است (وقتی مادر را در جریان این جنگ قرار میدهد یعنی جنگی برای دفاع از وطن، شرافت و ناموس است.ناگزیر و توام با حقانیت که حتی مادر جلوی فرزند را سد نخواهد کرد و علیرغم غریزه مادری با بکارگیری عواطف مادرانه سعی در منصرف کردن روای نخواهد داشت.) قطارکِی بالا سَرُم پُرَش دِ شَنگه کمربند قطار فشنگ بالای سرم پر از فشنگ است (این صحنه متصور میشود که راوی که در حال نوشتن این سرود است جایی تکیه داده و در طاقچه ی بالای سر او تفنگ و کمربند فشنگ ها پر و او آماده رزم است) سنگریانه بُوَنیت لَشمَه دَرارِیت سنگر ها را جستجو کنید (بگردید) و جنازه ام را خارج کنید (بیرون بیاورید) بوریتَم سی دالَکَم بونگَم وَراریت و مرا نزد مادرم ببرید و برایم سوگواری کنید (جنازه ام را برای مادرم ببرید و بانگ مرگ مرا برآورید. بانگ کسی را برآوردن به معنای زاری و سوگواری و شیون کردن برای اوست و در عین حال نام او جاودان خواهد بود.)